Манăçми тӗлпулу

Анат Чакă ялӗнчи «Хӗвел» ача садӗнче «Ҫарти  пуҫ тумӗсем» ятлă музей урокӗ иртрӗ. 

Кивӗ Чакă ялӗнчи Михаил Архангел храмăн настоятелӗ протоиерей Олег (Волков) пирӗн ача садне хӑйӗн «Казачий музейӗнчен» экспонатсем илсе килчӗ. Ачасен асӗнче юлмалăх чи интереслӗ экскурси ирттерчӗ. 

Ҫынсем хӑйсен вӑйӗпе таврапӗлӳ музейӗ йӗркеленӗ. Чи хастаррисенчен пӗри – протоиерей Олег атте. Ку Олег Александровичӑн хобби кӑна мар, вӑл ачасем хăйсем çуралса ӳснӗ ҫӗре юратни те, мӑнаҫланакан мӑн аслашшӗсем те. Пӗр ӳстермесӗр, ҫакӑн пек музей теме пулать – мухтанма пулать. Вӑл ачасене граждан вӑрҫин, аслă вăрçăн экспоначӗсемпе, вӑрҫӑ ҫулӗсенчи пуҫ тумӗсемпе паллаштарчӗ. Экскурсишӗн тата ăрусемшӗн упранакан асаилӳшӗн питӗ пысӑк тав. Пирӗн ҫӗршывпа ҫыхӑннӑ пулӑмсем историе шаларах та шаларах кӗрсе пыраҫҫӗ, вӗсен мӑн аслашшӗсем ҫӗнтернине, вӗсене пула халӗ мирлӗ тӳпе айӗнче пурӑннине  ачасем сахалрах пӗлсе пыраҫҫӗ. 

Ачасем вӑрҫӑн вӑрӑм ҫулӗсен пӗлтерӗшӗпе трагедине ӑнланса туйччӑр, хӑйсен чӗрисенче туйӑмлӑ хурав илччӗр, хӑйӗн халӑхӗшӗн мӑнаҫланас туйӑма туйччӑр тата ҫав кунсенчи пулӑмсене нумайлӑха асра тытчӑр тесен, ҫак енӗпе ӗҫлемелли тӗрлӗ меслетсемпе, формӑсемпе усӑ курмалла, вӗсене ачасен вӗренӳ процесне хастар хушмалла. Ҫар мухтавӗн музейӗ вӑл экспонатсен управӗ кӑна мар. Ку вӑл историлле иртнӗ кун-ҫулӑн чӳречи, пирӗн асаттесемпе мӑн асаттесен паттӑрла асаилӗвӗ, вӑл хальхи вӑхӑтпа уйрӑлми ҫыхӑннӑ, хӑйне упрама ыйтать. Патриотла воспитани парассине шкул ҫулне ҫитичченех пуҫламалла, мӗншӗн тесен шӑпах ҫак тапхӑрта ача сӑн-сӑпачӗ йӗркеленет. Тӑван ҫӗршыва юратни – ача хӑйӗн ашшӗ-амӑшне, ҫывӑх ҫыннисене тата тӑван хулине юратнин чи пысӑк палӑрӑмӗ, ҫавӑнпа гражданлӑха ачасене ӑнланмалла пӗчӗк япаласенчен пуҫласа йӗркелемелле.

Ачасем ҫарти пуҫ тумӗсем ҫинчен хаваспах итлерӗҫ, вӗсене тӑхӑнса пӑхрӗҫ. Вӑл ачасене ҫар ҫыннисем тӑхӑнса ҫӳрекен пуҫ тумӗсем ҫинчен, хӗрлӗ армеец кам пулнине пуҫ тумӗ тӑрӑх пӗлме май пурри ҫинчен каласа пачӗ. Совет ҫарӗн салтакӗсем пилоткӑсем тӑхӑннӑ, ку пуҫ тумӗ тахҫанах легендарлӑ пулса тӑнӑ. Ачасем шӑпах ӑна майăн 9-мӗшӗ тӗлне тӑхӑннине аса илчӗҫ. Летчиксен те хӑйсен пуҫ тумӗ пулнӑ. Шлемофон вӗсене пуҫ суранланасран, шавланинчен хӳтӗленӗ, ҫавӑн пекех ӑна икӗ енлӗ ҫыхӑну хатӗрӗсемпе тивӗҫтернӗ. Шлемофонсене танкистсем те тӑхӑнса ҫӳренӗ, вӗсен те хӑлхана упрамалла пулнӑ. Моряк пуҫ тумӗпе – бескозыркӑпа та паллашрӗҫ ачасем. Ку – козырексăр формӑллӑ карттус. Ачасене бескозырка ҫинчи ҫырусем интереслентерчӗҫ, вӑл вара ҫырусем тӑрӑх моряк ӑҫта (хӑш флотра) службӑра тӑнине, ҫавӑн пекех карап ятне ӑнланма май пуррине хаваспах ӑнлантарчӗ. 

Тӗлпулу вӑхӑтӗнче ачасем нумай ыйту пачӗҫ, вӗсем ҫине тулли хуравсем илчӗҫ. Олег Александрович кун пек опыт ҫитӗнекен ӑрушӑн илӗртӳллӗ кӑна пулма пултарать, анчах усӑллӑ та, граждан позицине йӗркелессинче витӗм кӳмелле, вӗсене хӑйсен халӑхӗн истори еткерлӗхне хисеплеме вӗрентет.

Анастасия Хабардова, Анат Чакă ялӗнчи «Хӗвел» ача сачӗн воспитателӗ.